Адпрацоўкі пасля ВНУ
Штогод больш за 55 тысяч выпускнікоў абавязаныя адпрацаваць па размеркаванні. Чаму гэта прымусовая праца, у што яна абыходзіцца краіне і што прапануем змяніць.
55,8 тыс.
выпускнікоў падлягалі размеркаванню ў 2024 годзе — больш за палову ўсіх выпускнікоў
1–5
гадоў абавязковай адпрацоўкі: ад аднаго да двух пасля бюджэту, да пяці пасля мэтавай падрыхтоўкі
1,2 млрд
рублёў на год губляе эканоміка праз сістэму — гэта 0,42% ВУП
да 50%
заработнай платы могуць утрымліваць з таго, хто адмовіўся і не выплаціў кампенсацыю
Як гэта працуе
- 1
Вы вучыцеся за кошт бюджэту
Дзяржава называе гэта сацыяльнай падтрымкай маладых спецыялістаў і спосабам забяспечыць кадрамі эканоміку.
- 2
Камісія вырашае, дзе вы будзеце працаваць
На практыцы магчымасці выбраць месца і ўмовы працы надзвычай абмежаваныя.
- 3
Адмова — значыць заплаціць
Парадак разліку кампенсацыі непразрысты, а сума можа значна перавышаць кошт платнага навучання. Даведацца яе загадзя немагчыма.
- 4
Далей — суд
Калі доўг не пагашаны добраахвотна, справу перадаюць у суд, а за ім ідуць меры прымусовага спагнання.
Гэта прымусовая праца
Беларусь ратыфікавала абедзве канвенцыі Міжнароднай арганізацыі працы аб прымусовай працы — № 29 і № 105. Канвенцыя № 29 вызначае прымусовую працу як працу пад пагрозай пакарання і без добраахвотнай згоды чалавека. Размеркаванне адпавядае абодвум прыкметам. Сістэма супярэчыць таксама Канстытуцыі і Працоўнаму кодэксу.
Пагроза пакарання
Фінансавыя санкцыі і наступнае прымусовае спагнанне — менавіта тое, што канвенцыя называе пагрозай пакарання.
Без добраахвотнай згоды
Магчымасць самастойна выбраць працадаўцу, змяніць месца працы або спыніць працоўны дагавор застаецца надзвычай абмежаванай.
Калі адмовіцца
Утрыманне з зарплаты
Да паловы заробку.
Арышт маёмасці і рахункаў
Маёмасць і банкаўскія рахункі могуць быць арыштаваныя.
Забарона на выезд
Выезд з краіны можа быць зачынены.
Пазбаўленне правоў
Сярод іншых мер прымусовага выканання.
Кошт для ўсіх нас
Большасць выпускнікоў накіроўваюць у дзяржаўны сектар, які ў сярэднім саступае прыватнаму па прадукцыйнасці. Размеркаванне штучна падтрымлівае арганізацыі, куды людзі не ідуць добраахвотна, і здымае з іх неабходнасць павышаць зарплаты, паляпшаць умовы працы і мадэрнізавацца. Прайграюць усе: і тыя, каго размеркавалі, і тыя, хто працуе побач. Акрамя таго, пагроза адпрацоўкі падштурхоўвае частку маладых беларусаў ехаць вучыцца за мяжу.
35–40 млн
рублёў на год каштуе само адміністраванне: улік, сацыяльныя выплаты і судовае спагнанне кампенсацый
Што мы прапаноўваем
- 01
Зрабіць разлік кошту навучання і кампенсацыі поўнасцю празрыстым.
- 02
Дазволіць выпускнікам самастойна выбіраць працадаўцу і спрошчана мяняць месца працы.
- 03
Стварыць незалежны механізм абскарджвання рашэнняў камісій па размеркаванні.
- 04
Улічваць стан здароўя, сямейныя абставіны, наяўнасць жытла і ўзровень заработнай платы.
- 05
Даць магчымасць рассрочкі або частковага спісання кампенсацыі.
- 06
Публікаваць звесткі пра тое, колькі выпускнікоў застаюцца на першым працоўным месцы праз адзін, тры і пяць гадоў.
- 07
Прыцягваць незалежных прадстаўнікоў студэнцкіх арганізацый да працы размеркавальных камісій.
Абавязковае размеркаванне не павінна быць спосабам забяспечыць дзяржаўныя арганізацыі таннай і залежнай рабочай сілай. Кадравы дэфіцыт пераадольваецца годнай аплатай, бяспечнымі ўмовамі працы, жытлом і перспектывамі росту — а не пагрозай фінансавага пакарання.